ओझोन थर

ओझोनचा थर अजूनही धोक्यात आहे का? आपण काय घ्यावी खबरदारी ? 

ओझोन हा वायू सूर्याच्या अतिनील किरणांपासून पृथ्वीचं रक्षण करतो. आपल्याला माहिती आहे, की पृथ्वीचे वातावरण हे अनेक प्रकारच्या वायूंपासून तयार झालं आहे. वातावरणाच्या अनेक थरांपैकी, एक थर हा ओझोन वायूचा आहे. हा वायू सूर्याच्या अतिनील किरणांपासून पृथ्वीचं रक्षण करतो. असं हे पृथ्वीचं सुरक्षा कवच आपण करत असलेल्या प्रदूषणामुळे नष्ट होत आहे. यामुळेच, ओझोनच्या संरक्षण आणि संवर्धनाबाबत जनजागृती करण्यासाठी 16 सप्टेंबर हा दिवस जागतिक ओझोन दिन म्हणून पाळला जातो. ओझोनच्या थराला भगदाड पडलं आहे, आणि तो कमकुवत होत आहे असं आपण लहानपणापासून ऐकत आलो आहोत. मात्र, सध्या काय परिस्थिती आहे? संयुक्त राष्ट्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सध्या ओझोनचा थर हा हळू-हळू पूर्वपदावर येत आहे. मात्र, हे एका रात्रीत झालेलं नाही. गेल्या 35 वर्षांपासून यासाठी मोठ्या प्रमाणात प्रयत्न करण्यात येत आहेत. याचा परिणाम आता दिसून येतो आहे. अजूनही ओझोनचा थर पूर्णपणे रिकव्हर होण्यासाठी 2040 सालापर्यंतचा वेळ लागेल असंही यूएनने म्हटलं 

ओझोनचे एकक काय आहे?

डॉब्सन युनिट (DU) हे ओझोन एकाग्रता मोजण्यासाठी सर्वात सामान्यएकक आहे.

 पृथ्वीभोवती ओझोनचा थर असणे सजीवांसाठी महत्त्वाचे आहे असे का?

ओझोन हा वायू मुळात प्राणवायूचे संयुग आहे. ओझोन हा प्राणवायूच्या ३अणूंपासून बनलेला असून त्याचे रेणुसूत्र O3 असे आहे. शास्त्रीयदृष्टीने ओझोनचा थर हा पृथ्वीपासून १६ ते २३ किलोमीटरच्या पट्ट्यातआढळतो. ओझोन हा सूर्यापासून येणाऱ्या अतीनील किरणांपासूनपृथ्वीवरील सजीवसृष्टीचा बचाव करतो.

 

ओझोन थर सजीवांमध्ये कोणती भूमिका बजावते

ओझोनचा थर पृथ्वीवरील जीवनासाठी ढाल म्हणून काम करतो . ओझोनअल्ट्राव्हायोलेट किरणोत्सर्ग किंवा अतिनील किरणोत्सर्ग नावाच्याकिरणोत्सर्गाचा एक प्रकार पकडण्यात चांगला आहे, जो त्वचेसारख्याजीवांच्या संरक्षणात्मक स्तरांमध्ये प्रवेश करू शकतो. त्यामुळे वनस्पतीआणि प्राण्यांमधील डीएनए रेणूंना नुकसान होऊ शकते. UV प्रकाशाचे दोनप्रमुख प्रकार आहेत: UVB आणि UV

 ओझोन छिद्राचे काय झाले?

ओझोनचा थर सूर्याच्या सर्वात हानिकारक किरणांपासून पृथ्वीवरीलजीवनाचे रक्षण करतो. 1980 च्या दशकात ओझोन थराच्या छिद्राच्याशोधामुळे हानिकारक क्लोरोफ्लोरोकार्बन्स (CFCs) चा वापरथांबवण्यासाठी यशस्वी आंतरराष्ट्रीय सहकार्याला चालना मिळाली. शास्त्रज्ञांचे म्हणणे आहे की ओझोन छिद्र सतत कमी होत आहे आणि 2050 पर्यंत ते पूर्णपणे दुरुस्त होऊ

वरच्या वातावरणातील ओझोन कमी होण्याचे मुख्य कारण काय आहे?

क्लोरोफ्लुरोकार्बन्स किंवा सीएफसी हे ओझोन थर कमी होण्याचे मुख्य कारण आहेत. हे सॉल्व्हेंट्स, स्प्रे एरोसॉल्स, रेफ्रिजरेटर्स, एअर कंडिशनर्स इत्यादींद्वारे सोडले जातात. स्ट्रॅटोस्फियरमधील क्लोरोफ्लोरोकार्बन्सचे रेणू अल्ट्राव्हायोलेट किरणोत्सर्गामुळे विघटित होतात आणि क्लोरीन अणू सोडतात.